Reyhan Mah. Fevzi Çakmak Cad. Suya İşhanı No:22 K:2 Kapı No:9 Osmangazi / BURSA
Niyet ve telbiyeden ibarettir ki hacca yahut umreye veya kırana göre her ikisine niyet ederek harama dâhil olmaktır. Bu esnada erkeklerin büründükleri rida ve izar denilen iki parça örtüye halk arasında ihram denilmektedir (hanımların ihramları normal elbiseleridir). Hac ve umre ibadetlerini eda etmek için bir kısım mubahları haram kılmaktır. (İnaye c.2,s.429)
İhrama girmenin esrarı ve hikmeti: Dünya ziyneti olan elbiselerden soyunarak; doğumu ve ölülerin diriltilmesini, mahşer yerini, hesap gününü, mizanı düşünmek, temiz olarak fuyuzatı ilahiyyeye nail olmaktır. İhramsız hac ve umre yapılamaz.
İhrama girecek kimse evvela tırnaklarını keser, koltuk altı ve kasık kıllarını temizler, gerekiyorsa saç ve sakal traşı olup, bıyığını düzeltir. Mümkünse gusleder. Gusletme imkanı yoksa yalnız abdest alır. İhrama girerken yapılacak gusul sunnet-i müekkededir.
Bu gusul, hadesten taharet için değil, maddi temizlik içindir. Bu bakımdan hayız ve nifas halindeki kadınlar da gusledebilirler. Gusülden sonra vücutta renk ve iz bırakmayan güzel bir koku sürünür. Vücud sadece izar ve rida ile örtülür.
Baş açık ve ayaklar çıplak bırakılır. Ancak ayaklarına topukları ve üzeri açık terlik giyer. İzar ve ridaya büründükten sonra 2 rekat namaz kılar: Birinci rek’atta Fatiha-i Şerife’den sonra Kafirun suresini, ikinci rek’atta Fatiha-i Şerife’den sonra ihlas suresini okur. Namazdan sonra kıbleye dönüp hac veya umreden hangisine niyet edecekse ona niyet eder. (Vekil ise falan kimse adına der) Ara vermeden 3 kere:
“Lebbeyk, Allahumme lebbeyk, lebbeyke la şerike leke lebbeyk. İnnel-hamde ve’n-ni‘mete leke ve’l-mülk. La şerike Lek.” diye telbiye getirip peşinden tekbir ve Salavat-ı şerife okur. Boylece ihrama girilmiş olur. Artık yol boyunca telbiye, Peygamber Efendimiz’e bol bol salavatlar getirilir, dualar yapılır; zikir, tesbih ve tehlilde bulunulur. Farz namazların ardından da çokça telbiye getirilir. Telbiyeleri yüksek sesle söylemek, erkekler için müstehaptır. Kadınlar seslerini yükseltmeden söylerler.
İhramdan çıkmak için erkekler saçlarını ya ustura ile tıraş ettirirler veya en az saçlarının dörtte birini, parmak uçları kadar (1,5-2 santim) kısalttırırlar. Başı tıraş ettirmek, kısalttırmayı efdaldir. Kadınlar ise tıraş olmazlar, saclarının uçlarından 1-2 santim kısaltırlar. Böylece ihramdan çıkmış olurlar.
İhrama girmek için muayyen yerler vardır. Bunlara “Mikat mahalli” denir. Beytullah’a ulaşmak isteyen afakinin, Kabe-i Muazzama’ya ta’zim icin ihramlı olması ve mikat mahallinden ihrama girmesi lazımdır. Mikat hususunda insanlar üç kısımdır:
İHRAMIN MÜBAHLARI
İHRAMIN VACİBLERİ
İHRAMIN SÜNNETLERİ
İHRAM’IN MÜSTEHAPLARI
İHRAMIN SAHİH OLMASININ ŞARTLARI
Bir kimse hac veya umre için niyet edip, telbiye yapmakla ihrama girmiş olur. İhramdan çıkıncaya kadar kendisine bazı fiil ve davranışlar haram olur. Bu haramlara ihram yasakları denir.
A- İhramlının kendi vücudu ile alakalı yasaklar:
B- Giyim kuşam ile alakalı (erkeklere) yasaklar:
C- Cinsi yasaklar:
D- Başkalarına zarar veren yasaklar:
E- Harem bölgesi ile alakalı yasaklar:
F- Kara hayvanlarının avı ile alakalı yasaklar:
İhram ile alakalı aşağıdaki hususların haricinde kadınlar da erkekler gibidir.
Tavaf, hac veya umre ibadetinin en önemli unsurlarından biridir. Hacının, Kâbe’yi soluna alarak etrafında yedi kez dönmesidir. Her bir dönüşe şavt denir ve yedi şavt tamamlandığında bir tavaf bitmiş olur.
Tavafın geçerli sayılması ve ibadetin tam olması için yerine getirilmesi gereken bazı şartlar ve vacipler bulunmaktadır.
Bir tavafın geçerli sayılması için yerine getirilmesi zorunlu olan şartlar şunlardır:
Hadesten Taharet: Tavaf yapacak kişinin cünüplükten temizlenmiş olması (gusül) ve abdestinin olması gerekir.
Setr-i Avret: Tavaf sırasında avret yerlerinin (kadınlar için tüm vücut, erkekler için diz kapağı ile göbek arası) örtülü olması zorunludur.
Tavafın vacipleri, yapılması zorunlu olan, ancak terk edilmesi halinde tavafın bozulmadığı, yalnızca ceza (dem) gerektiren hususlardır:
Yürüyerek Yapmak: Tavafı, özürlü olmayanlar için yürüyerek yapmak vaciptir.
Başlangıç Noktası: Tavafa, Hacer-i Esved‘in bulunduğu köşeden veya hizasından başlamak.
Yön: Kâbe’yi sol tarafa alarak dönmek ve Rukn-u Irakî yönüne doğru ilerlemek.
Hatim’in Dışından Yapmak: Tavafın, Kâbe’nin bir parçası sayılan Hatim‘in dışından yapılması gerekir.
Yedi Şavtı Tamamlamak: Tavafı yedi şavta tamamlamak vaciptir.
Tavaf Namazı: Tavaf bitiminde iki rekât tavaf namazı kılmak vaciptir.
Ziyaret Tavafını Bayram Günlerinde Yapmak: Haccın farzı olan Ziyaret Tavafını, Kurban Bayramı günlerinde yapmak vaciptir.
Önemli Not: Tavafın vaciplerinden herhangi birinin terk edilmesi durumunda, ceza (kurban kesme) gerekir. Ancak, tavafın yeniden yapılması halinde bu ceza düşer ve kurban kesmekten kurtulursunuz.
Tavaf ibadetinin daha faziletli ve sevaplı olması için yapılması tavsiye edilen, ancak terk edilmesi halinde bir ceza gerektirmeyen davranışlar bulunmaktadır. Bunlar, haccın veya umrenin manevi atmosferini daha derinden hissetmenizi sağlar.
Necasetten Taharet: Bedende, elbisede ve mekânda necaset (maddi kir) bulunmaması.
Başlangıç: Tavafa, Hacer-i Esved’in hizasına, Rukn-u Yemanî tarafından gelerek başlamak.
İstilam: Tavafa başlarken ve her şavtın sonunda Hacer-i Esved’i istilam etmek (selamlamak).
Remel ve Iztıba: Sonunda sa’y olan tavaflarda, erkeklerin ıztıba (ihramı sağ omuz altından geçirerek) ve ilk üç şavtta remel (hızlı ve çalımlı yürüme) yapması.
Kesintisizlik: Şavtları ara vermeden yapmak.
Zikir ve Dua: Tavaf esnasında zikir, tekbir, tehlil ve dualarla meşgul olmak.
Ziyaret Tavafı: Ziyaret tavafını bayramın birinci günü yapmak (bu aynı zamanda vaciptir).
Başlangıç Tekbiri: Tavafa başlarken Hacer-i Esved’in karşısında “Bismillahi Allahü Ekber” derken elleri kaldırmak.
Tavafın sünnetlerini mazeretsiz terk etmek mekruhtur, ancak bir ceza gerektirmez.
Hacer-i Esved’i Öpmek: Mümkünse Hacer-i Esved’i öpmek müstehaptır.
Şavt Sayısını Takip Etmek: Her şavtın sayısını takip etmek.
İhtiyaç Dışı Konuşmaktan Kaçınmak: Tavaf esnasında zaruri durumlar dışında konuşmamak.
Bu sünnet ve müstehaplara riayet etmek, ibadetinizin manevi kalitesini artırır ve Allah katında daha makbul olmasını sağlar.
Tavaf, belirli bir sırayla ve belli kurallara uyularak yapılan önemli bir ibadettir. İşte tavafın adım adım yapılışı:
Niyet: İlk olarak, hangi tür tavafı yapacağınıza (umre, ziyaret, veda, vs.) niyet edersiniz.
Başlangıç Noktası: Rukn-i Yemanî (Yemen köşesi) tarafından gelerek Hacer-i Esved’in bulunduğu köşeye doğru ilerlersiniz.
İstilam: Mümkünse Hacer-i Esved’i tekbir ve tehlil ile öpersiniz. Eğer bu mümkün değilse, Hacer-i Esved’e dönerek “Bismillahi Allahu Ekber” der ve elinizi öpüp onu selamlarsınız (istilam).
Tavafa Başlama: İstilamın ardından Kâbe’yi solunuza alarak tavafa başlarsınız. Her bir tur, bir şavt sayılır. Yedi şavt tamamlanınca bir tavaf bitmiş olur.
Zikir ve Dualar: Tavaf sırasında Telbiye getirilmez, bunun yerine tekbir, tehlil, salavat ve dualarla meşgul olunur.
Hatim’in Dışından Geçmek: Kâbe’nin kuzeyindeki Hatim’in dışından tavaf yapmak esastır.
Rükünleri Selamlama: Her şavtın sonunda Rukn-i Yemanî’ye gelince el sürülür veya sadece selamlama yapılır. Hacer-i Esved’e gelince ise tekrar istilam yapılır.
Kadınlar İçin Özel Kurallar: Hanımlar dua ve zikirlerini seslerini yükseltmeden yapar ve izdihamdan kaçınarak en tenha yerden tavaflarını tamamlarlar.
Tavaf Namazı: Tavaf bittikten sonra, eğer kerahat vakti değilse, Makam-ı İbrahim’in arkasında veya Mescid-i Haram’ın uygun bir yerinde iki rekât tavaf namazı kılınır. Bu namaz vaciptir. İlk rekâtta Kâfirun, ikinci rekâtta ise İhlas Suresi okunur.
Zemzem İçme ve Dua: Tavaf namazının ardından Kâbe’ye dönerek ayakta bol bol zemzem içilir ve samimi bir şekilde dualar edilir.
Not: Akşam namazının farzından sonra, önce tavaf namazı, sonra akşamın sünneti kılınır.
Sa’y, hac ve umre ibadetlerinin önemli bir parçasıdır ve Safa ile Merve tepeleri arasında yedi defa gidip gelme ibadetidir. Bu ibadet, Hazreti Hacer’in, oğlu İsmail’e su bulmak için bu iki tepe arasında çaresizce koşmasını simgeler. Allah-u Teâlâ, Hazreti Hacer’in bu çabasını, sadakatini ve tevekkülünü yüceltmek için, hac ve umre yapan tüm Müslümanlara bu ibadeti vacip kılmıştır.
Sa’y ibadetinin geçerli sayılması için yerine getirilmesi gereken iki temel vacip bulunmaktadır:
Yürüyerek Yapmak: Sa’y, hasta, yaşlı veya engelli olmayanlar için yürüyerek yapılmalıdır. Bu, Hazreti Hacer’in gösterdiği gayretin bir simgesidir. Özürlü olanlar için araç kullanmak caizdir.
Yedi Şavtı Tamamlamak: Sa’y, Safa’dan Merve’ye dört gidiş ve Merve’den Safa’ya üç geliş olmak üzere toplam yedi şavtta tamamlanmalıdır. Şavt sayısının eksik kalması durumunda sa’y geçerli olmaz ve tamamlanması gerekir.
Sa’y ibadetini daha faziletli kılmak ve manevi sevabını artırmak için uyulması gereken bazı sünnetler ve tavsiye edilen uygulamalar bulunmaktadır. Bu sünnetler, ibadetin hem ruhuna hem de fiziki akışına katkıda bulunur.
Tavaftan Sonra Başlamak: Tavafınızı bitirdikten hemen sonra, vakit kaybetmeden sa’ye başlamak sünnettir.
Temiz Olmak: Sa’ye başlamadan önce bedenin, giysilerin ve bulunulan yerin temiz (necasetten taharet) ve abdestli (hadesten taharet) olması sünnettir.
Hacer-i Esved’i Selamlamak: Sa’ye başlamak üzereyken, Hacer-i Esved’i istilam etmek (selamlamak) sünnettir.
Tepelere Çıkmak: Her şavtta Safa ve Merve tepelerine çıkarak Kâbe’yi görebileceğiniz bir noktaya gelmek ve buradan dua etmek sünnettir.
Tekbir ve Dualar: Safa ve Merve’de Kâbe’ye dönerek tekbir ve tehlil getirmek, dua etmek sünnettir.
Hervele (Erkekler İçin): Erkeklerin, Safa ile Merve arasındaki iki yeşil direk arasında hafif adımlarla koşar gibi yürümesi (hervele) ve diğer bölümlerde normal hızda yürümesi sünnettir.
Kesintisizlik: Tüm şavtları ara vermeden, kesintisiz bir şekilde tamamlamak sünnettir.
Zikirle Meşgul Olmak: Sa’y ibadeti sırasında tekbir, tehlil ve dualarla meşgul olmak sünnettir.
Bu sünnetlere riayet etmek, Sa’y ibadetinizi Peygamber Efendimiz’in (S.A.V) uygulamasına uygun hale getirir ve manevi hazzınızı artırır.
Sa’y, hac ve umre ibadetinin önemli bir aşamasıdır ve belirli adımlarla gerçekleştirilir.
1. Başlangıç ve Niyet
Tavafınız bittikten sonra, Hacer-i Esved’i istilam ederek Safa tepesine yönelin.
Safa tepesine çıkınca, Kâbe’ye dönerek niyet edin.
Tıpkı duada olduğu gibi ellerinizi kaldırın, Allah’a hamd ve sena edin.
Üç defa tekbir (Allahu Ekber) getirin ve tehlilde (La ilahe illallah) bulunun. Ardından bolca salavat getirip kendiniz ve tüm Müslümanlar için dua edin.
2. Safa’dan Merve’ye Yürüyüş
Duaların ardından Merve’ye doğru yavaşça yürümeye başlayın.
Erkekler için: Yeşil direklerin olduğu yere geldiğinizde, ikinci yeşil direğe kadar ‘hervele’ yaparak (hafif koşarak) ilerleyin.
Bu bölümde duanıza devam edin. Yeşil direklerden sonra normal yürüme hızınıza dönün.
3. Merve’ye Varış
Merve tepesine ulaştığınızda, tıpkı Safa’da yaptığınız gibi Kâbe’ye dönün.
Tekbir, zikir ve dualarınızı tekrarlayın.
Böylece Sa’y’ın ilk şavtını tamamlamış olursunuz.
4. Tamamlanma
Aynı adımları izleyerek Safa’dan Merve’ye dört gidiş, Merve’den Safa’ya ise üç dönüş yapın.
Toplam yedi şavtı tamamladığınızda Sa’y ibadetiniz de bitmiş olur.
5. Sonrası
Sa’y bittikten sonra, eğer uygunsa Mescid-i Haram’da iki rekât namaz kılmak müstehaptır. Merve tepesinde ise namaz kılınmaz.